Κάθε άνθρωπος γεννιέται μέσα σε ένα οικογενειακό σύστημα με ιστορία, γεγονότα, ρόλους και συναισθηματικές ισορροπίες που προϋπάρχουν. Πολλά από όσα δυσκολευόμαστε ως ενήλικες – οι σχέσεις, η αυτοεκτίμηση, το άγχος, η εμπιστοσύνη, οι φόβοι – δεν ξεκινούν απαραίτητα από εμάς.
Αποτελούν μέρος ενός συναισθηματικού κληροδοτήματος που μεταφέρεται, συχνά αθόρυβα, από γενιά σε γενιά.
Τι σημαίνει ότι τα προβλήματα “περνούν” από γενιά σε γενιά;
Στη συστημική και οικογενειακή ψυχοθεραπεία, μιλάμε για τη μετάδοση μοτίβων, πεποιθήσεων, ρόλων και άλυτων εντάσεων που υπάρχουν μέσα στο οικογενειακό σύστημα.
Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:
- επαναλαμβανόμενα μοτίβα σχέσεων,
- δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων,
- ρόλους όπως “ο δυνατός”, “ο φροντιστής”, “το προβληματικό παιδί”,
- οικογενειακά μυστικά ή σιωπηρές συμφωνίες,
- άλυτο πένθος ή τραύμα,
- άγχος που κυκλοφορεί στο σύστημα και περνά στα παιδιά,
- οικονομικά ή κοινωνικά βάρη που μεταφέρονται ως πίεση.
Οι γονείς δεν μεταφέρουν μόνο συμπεριφορές – μεταφέρουν συναισθηματικές εμπειρίες, τρόπους αντίδρασης, φόβους και προσδοκίες, ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποιούν.
Πώς μεταφέρονται τα άλυτα μοτίβα;
1. Παρατήρησης και μίμησης
Τα παιδιά μαθαίνουν πώς να σχετίζονται παρατηρώντας πώς σχετίζονται οι γονείς τους.2. Συναισθηματικού κλίματος
Ένα σπίτι γεμάτο άγχος, ένταση ή σιωπή επηρεάζει βαθιά το νευρικό σύστημα του παιδιού.3. Ρόλων που δίνονται στα μέλη
Κάποιο παιδί μπορεί να “κρατά την ισορροπία” της οικογένειας, ενώ άλλο να γίνεται ο αποδέκτης της έντασης.4. Αλύτων συγκρούσεων
Όταν μια προηγούμενη γενιά δεν επεξεργάζεται συναισθηματικά μια απώλεια ή μια δύσκολη εμπειρία, συχνά το βάρος αυτό εμφανίζεται στην επόμενη.5. Εσωτερικευμένων μηνυμάτων
«Δεν μιλάμε για τα προβλήματα.» «Να είσαι πάντα δυνατός.» «Μην απογοητεύσεις την οικογένεια.» Αυτά τα άτυπα “οικογενειακά συμβόλαια” επηρεάζουν την ταυτότητα και τις επιλογές.Επαναλαμβανόμενα μοτίβα: όταν η ιστορία κάνει κύκλους
Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι:
- προσελκύουν παρόμοιους συντρόφους,
- αντιδρούν όπως οι γονείς τους,
- δυσκολεύονται να βάλουν όρια,
- βιώνουν το ίδιο άγχος που ζούσαν οι γονείς,
- νιώθουν ότι “κουβαλούν κάτι” που δεν τους ανήκει.
Αυτά τα μοτίβα δεν αποτελούν προσωπική αποτυχία – είναι προϊόντα της οικογενειακής ιστορίας.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Η θεραπεία παρέχει έναν χώρο κατανόησης των ριζών των δυσκολιών και επιτρέπει τη “διακοπή” των διαγενεακών κύκλων.
1. Αναγνώριση του οικογενειακού χάρτη
Μέσα από εργαλεία όπως το γενεόγραμμα, ο θεραπευόμενος βλέπει ξεκάθαρα τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται στο σύστημα.
2. Επίγνωση των ρόλων
Η θεραπεία βοηθά το άτομο να αναγνωρίσει ρόλους που έχει αναλάβει άθελά του και να επιλέξει νέους, πιο υγιείς τρόπους σχέτισης.
3. Αποφόρτιση από διαγενεακό άγχος
Καθώς το άτομο αποκτά επίγνωση, το άγχος που δεν του ανήκει σταδιακά μειώνεται.
4. Επανεξέταση των προσωπικών ορίων
Η θεραπευτική διαδικασία ενισχύει την ικανότητα να λέμε “όχι” εκεί που χρειάζεται και να δημιουργούμε χώρο για τις δικές μας ανάγκες.
5. Δημιουργία νέου τρόπου ζωής
Με περισσότερη επίγνωση, το άτομο μπορεί να δημιουργήσει μια ζωή που δεν καθορίζεται από το παρελθόν, αλλά από τις δικές του επιλογές.
Μπορούμε να “σπάσουμε” τον διαγενεακό κύκλο;
Ναι.
Ο διαγενεακός κύκλος δεν είναι καταδίκη.
Με κατανόηση, επίγνωση και υποστήριξη, το άτομο μπορεί να αλλάξει τα μοτίβα που το ακολουθούν και να δημιουργήσει νέες δεξιότητες που θα επηρεάσουν θετικά και τις επόμενες γενιές.
Η θεραπεία δεν αλλάζει μόνο τη δική μας ζωή, αλλά και το οικογενειακό σύστημα που θα ακολουθήσει.
Θέλεις να το δουλέψουμε μαζί;
Αν το θέμα που διάβασες σε αφορά και επηρεάζει την καθημερινότητά σου, μπορείς να υποβάλεις αίτημα επίσκεψης.